[RepRappers] Groot stuk in de volkskrant over 3D printen

[Sam Warnaars]

Goed bezig!

Vandaag in de Volkskrant, 2e catern, zeer prominent:

*Bron*: Volkskrant
*Auteurs*: Jeroen Junte
*Datum*: 03-09-2010
*Pagina*: Kunst 39
*Aantal woorden*: 1963
Een computergestuurde tandpastatube;Fablabs in de Benelux Volkskrant De
‘nieuwe industriële revolutie’ komt, volgens technologietijdschrift Wired,
van de 3D-printer— een apparaat waarmee je lampen, schoenen of stoelen
maakt. Dit najaar komt er ook een voor de gewone consument op de markt.
Toekomstbeeld: voor het ideale product hoeven we straks de deur niet meer
uit.

Van onze verslaggever: Jeroen Junte Dus dit is het apparaat dat onze
huiskamers, onze economie, ja zelfs ons leven voorgoed zal veranderen? Dit
anonieme ding, dat er uitziet als een kruising tussen kopieerapparaat en een
hypermoderne magnetron. Maakt dit de sciencefiction van Stark Trek
werkelijkheid doordat er met één druk op de knop een kant-en-klaar product
uitrolt? Is dit de vonk die ‘de nieuwe industriële revolutie’ zal doen
ontvlammen, zoals het Amerikaanse technologiemagazine Wired schreef?

Bijna achteloos staat het grijze apparaat in de hoek van de studio van het
Amsterdamse ontwerpbureau Freedom of Creation. ‘Het kostte 15 duizend euro
en je kunt er dit mee maken’, zegt oprichter en creatief directeur Janne
Kyttanen, terwijl hij met een breed armgebaar door zijn studio wijst. Aan
het plafond hangen bloemvormige lampen. Op kasten liggen hoesjes met een
complex rasterpatroon voor om de i-Phone, en een dienblad dat oogt als een
uitvergroot honingraat. Op de grond staat een stapel krukjes met een
ingenieus driedimensionaal bladerpatroon, inclusief vlinders.

Deze kunststof producten — bijna vijftig heeft Freedom Of Creation er in de
collectie — zijn overduidelijk ontworpen op de computer. De digitale
ontwerptekeningen zijn vervolgens doorgestuurd naar de wondermachine die
tegen de muur staat. Deze print vervolgens het driedimensionale ontwerp uit
alsof het een Worddocument is. ‘Het klinkt allemaal heel futuristisch, maar
de technologie waarop het is gebaseerd is extreem simpel’, sust Kyttanen.
‘Een soort computergestuurde tandpastatube spuit kunststof laag voor laag
voor laag op elkaar en bouwt zo een product op. Het is feitelijk niets meer
dan een driedimensionale printer met kunststof in plaats van inkt.’

De eerste 3D-printer wordt halverwege de jaren tachtig ontwikkeld door een
Amerikaanse uitvinder die broedt op een machine die patronen van
sneldrogende verf kan aanbrengen. Door geen verf maar een sneldrogende hars
te gebruiken, kan hij met deze machine ook simpele voorwerpen printen. Deze
techniek wordt in de jaren negentig doorontwikkeld door geavanceerde
industrieën als de autobranche en de ruimtevaart. Omdat het vooral werd
gebruikt voor het maken van complexe prototypes, kwam de naam rapid
prototyping in zwang.

Vooral de laatste vijf jaar komt dit 3D-printen in een stroomversnelling.
Inmiddels is het produceren van full colour voorwerpen al mogelijk. Ook is
er keuze uit meer dan vijftien materialen, variërend van allerlei
synthetische componenten tot natuurlijke grondstoffen als metaal, zandsteen
en rubber. ‘Alles wat aan elkaar kan plakken, is in principe geschikt voor
3D-printing’, zegt Kyttanen, terwijl hij een maquette pakt van de nieuwbouw
aan het RAI-gebouw die Freedom of Creation maakte voor architectenbureau
Benthem Crouwel. ‘Dit is gemaakt van afvalpapier van kantoren.’ Weliswaar
zijn de mogelijkheden van digitale fabricage met papier nu nog beperkt; het
miniatuurgebouwtje is niet veel groter dan een pakje sigaretten. ‘Maar’,
bezweert Kyttanen, ‘straks maken we zo producten van ons eigen papierafval.’

Een belangrijke mijlpaal wordt de lancering van de eerste 3D-printer voor de
consumentenmarkt door computerfabrikant Hewlett-Packard dit najaar. De
verwachte verkoopprijs zal rond de vijfduizend euro liggen. Uiteraard zullen
de eerste Chinese klonen niet veel later voor slechts een fractie van dat
bedrag op de markt verschijnen. Kortom, het lijkt slechts een kwestie van
tijd totdat iedereen er een op zolder heeft.

De voordelen van deze nieuwe manier van productie spreken voor zich.
Producten hoeven straks niet meer in bulk te worden gemaakt en vervolgens
over de wereld worden getransporteerd. Ze worden in kleine oplage — soms
zelfs als unieke exemplaren — lokaal geproduceerd van lokale grondstoffen.
Ook kunnen ontwerpen eenvoudig worden aangepast met een wijziging in de
ontwerptekening. ‘Iemand met een afwijkende schoenmaat kan dan heel
eenvoudig een passende schoen laten maken.’

Ook het uiterlijk van onze producten zal ingrijpend veranderen, voorspelt
Kyttanen. Immers, de 3D-printer stelt ontwerpers in staat om ideeën te
realiseren die voorheen onmogelijk waren. Een kruk met een driedimensionaal
patroon van bloemen en vlinders is daarvan slechts een bescheiden voorbeeld.
‘Als deze techniek straks volledig is ingeburgerd zullen er de meest
buitenissige producten worden ontworpen. Toen architecten tien jaar geleden
gebruik gingen maken van digitale tekenprogramma’s, zag je ook overal opeens
gebouwen met de meest uitzinnige vormen.’

Het resultaat is een enorme keuzevrijheid voor de consument. Kyttanen: ‘Als
genoeg consumenten beschikken over een 3D-printer, kunnen ontwerpers hun
producten op een i-Tunes-achtige website aanbieden. De consument downloadt
het ontwerp na betaling en print het zelf uit.’ De consument kan eventueel
aanpassingen (laten) aanbrengen — van schoenen met de perfecte pasvorm tot
lampenkappen in de vorm van je eigen handtekening. Het ideale product is
binnen handbereik, en we hoeven er zelfs de deur niet meer voor uit.

De mogelijkheden van dit nieuwe, duurzame businessmodel worden inmiddels
onderzocht door Droog (voorheen Droog Design). Het Nederlandse designlabel
buigt zich — met overheidssteun — over ‘een platform om ontwerpers,
consumenten en producenten eenvoudig in contact met elkaar te laten komen’,
aldus directeur Renny Ramakers. Als dit nieuwe platform over een half jaar
daadwerkelijk functioneert, kan de consument zelf zijn producten printen
maar ook kiezen voor productie in een traditionele werkplaats. Ramakers:
‘Slechts een klein deel van de consumenten heeft toegang tot een 3D-printer.
Daarbij zijn de mogelijkheden van digitale fabricage beperkt. Een houten
tafel van drie meter bijvoorbeeld moet nog met de hand worden vervaardigd.’

Ook individuele ontwerpers flirten met digitale fabricage met 3D-printers,
zoals Joris Laarman. Enkele jaren geleden ontwierp hij met behulp van
geavanceerde software uit de auto-industrie de Bone Chair. Deze stoel kan
straks overal ter wereld digitaal worden geproduceerd. Maar zijn grootste
zorg is: ‘Hoe voorkom ik dat mijn ontwerp niet illegaal wordt gekopieerd als
de technische tekeningen op het internet staan?’ Niet, is het droge
commentaar van Kyttanen van Freedom of Creation. Daarom moeten ontwerpers
nadenken over alternatieve inkomstenbronnen. ‘Als een ontwerp vaak wordt
gedownload en geproduceerd, kan er bijvoorbeeld geld worden verdienen met
gelimiteerde gesigneerde edities. Daarnaast fabrikant interesse hebben om
een veel gedownload ontwerp in productie te nemen. Daarvoor krijgt de
ontwerper dan gewoon betaald.’ Want Kyttanen is er van overtuigd dat de
traditionele manieren van productie en distributie blijven bestaan. ‘De
consument zal niet massaal zijn hele interieur zelf in de garage gaan
vervaardigen. Het is net als het printen van papier. Een eenvoudig A4-tje
printen doe je thuis. Voor een full colour en gebonden boek ga je naar een
drukkerij.’

Zelfs traditionele fabrikanten kunnen profiteren van de potentie van de
3D-printer. Een producent van bijvoorbeeld kinderwagens kan de specificaties
van kwetsbare onderdelen op zijn website zetten. Gaat zo’n veertje of
wieltje kapot, dan kan de consument het ontwerp downloaden en zelf printen.
De producent kan voor deze service eenmalig de aankoopprijs verhogen en
hoeft niet meer een intensief systeem van distributie en verkoop van losse
onderdelen te onderhouden, wat het bedrijf efficiënter en dus winstgevender
maakt.

Meer keuze voor de consument, een grotere afzetmarkt voor de ontwerper en
een efficiëntere productie voor fabrikanten — iedereen profiteert van de
3D-printer. Maar is dit genoeg om een nieuwe industriële revolutie te
ontketenen?

‘Vergeet de 3D-printer ’, zucht Neil Gershenfeld, directeur van het Center
for Bits & Atoms, een onderzoeksinstituut van de prestigieuze technische
universiteit MIT in Boston in de Verenigde Staten. ‘De mogelijkheden ervan
zijn te beperkt. Je kunt er maar één product van één materiaal mee maken. En
dat product zal voorlopig niet veel groter zijn dan een Samsonite-koffer.
Daarbij zijn deze machines veel te duur.’

Met consumenten die op een knopje duwen en zo het ontwerp van een ander
printen, verandert er feitelijk niks. Echte innovaties komen pas tot stand
als kennis over het ontwerpen en maken van producten wordt gedeeld, is de
vaste overtuiging van Gershenfeld. ‘Alleen zo krijgen consumenten volledige
zeggenschap over het productaanbod. Producten zullen efficiënter zijn en
productieoverschotten zullen verdwijnen. Uiteindelijk zal dat weer leiden
tot een alternatief economisch model met nieuwe productiemethodes en
distributiekanalen, en zelfs compleet nieuwe bedrijven en producten.’

Open design heet deze innovatieve manier van digitale productie waarbij
kennis vrij toegankelijk is. Wie handig is kan bijvoorbeeld zelf al een
3D-printer bouwen voor amper 500 euro. De digitale ontwerptekeningen ervan
circuleren gewoon op internet. Het enige wat je verder nodig hebt is iemand
met een 3D-printer die alle onderdelen voor je kan printen. Alleen het
assembleren van de losse onderdelen moet je zelf doen. Met deze reprap (een
afkorting van replicating rapid prototyper) kan vervolgens weer nieuwe
3D-printers worden uitgeprint.

Gershenfeld nam in 2002 al een voorschot op de producerende én ontwerpende
consument met de opening van het Fablab. In dit fabrication laboratorium kan
iedereen kosteloos gebruik maken van een scala aan digitale
productiemachines waarmee complexe ontwerpen eenvoudig kunnen worden
gerealiseerd. Naast 3D-printers zijn dat bijvoorbeeld laserbranders om
kunststof en leer in elke gewenste vorm snijden of computergestuurde
freesmachine die elke vorm uit een massief houtblok slijpen. Alleen het
materiaal moeten de gebruikers zelf meenemen. De opgedane kennis laten ze
volgens het principe van open design achter voor andere gebruikers.

Inmiddels zijn er ruim honderd Fablabs in tientallen landen; alleen al
Nederland telt er zes. Deze zomer werd in Madrid het eerste Fablab House
gebouwd, een samenwerking tussen Fablabs in verschillende landen. Dit
flexibele woonhuis is energieneutraal en in vijftien dagen te reproduceren
in een Fablab, waarmee het verantwoorde woningbouw in Derdewereldlanden
bereikbaar maakt. Met eenvoudige ingrepen als vergrootte ramen of een
uitstekend dak voor schaduw kan het ontwerp worden aangepast aan het lokale
klimaat.

Dat het geen luchtkastelen zijn die Gershenfeld bouwt, blijkt uit de
interesse waarmee zijn onderzoek wordt gevolgd door het Witte Huis. Deze
zomer mocht de visionair op audiëntie komen bij president Obama om te
lobbyen voor structurele overheidssteun voor zijn Fablabs. Gershenfeld trekt
een parallel met de ontwikkeling die de computer de afgelopen decennia
doormaakte. ‘Wie had dertig jaar geleden gedacht dat je op een laptop van
nog geen duizend euro producten kunt ontwerpen, die je vervolgens op je
zolderkamer vervaardigt op een zelfgemaakte 3D-printer?’ &ltclassifier1/&gt
‘Alles wat aan elkaar kan plakken, is in principe geschikt voor 3D-printing’
&ltclassifier2/&gt ‘Als deze techniek straks volledig is ingeburgerd zullen
er de meest buitenissige producten worden ontworpen. &ltclassifier3/&gt ‘Als
genoeg consumenten beschikken over een 3D-printer, kunnen ontwerpers hun
producten op een i-Tunes-achtige website aanbieden. ‘ &ltclassifier4/&gt
&lthl21/&gt De Waag Society in Amsterdam organiseert dit najaar de Unlimited
Design Contest. Bij deze ontwerpwedstrijd mogen deelnemers een eigen ontwerp
inzenden dat is gemaakt met een 3D-printer of in een van de Fablabs.
Ingezonden kan worden in de categorieën Form, Food, Fashion en Fusion.
Geheel in stijl wordt het beste ontwerp bekroond met een reprap. De winnaar
wordt bekend gemaakt op de media- en technologieconferentie Picnic, die dit
jaar ‘open design’ als thema heeft.

Picnic 10. Van 22 t/m 24 sept., Westergasfabriekterrein, Amsterdam.
picnicnetwork.org &ltclassifier5/&gt &lthl22/&gt Amsterdam The Waag
Societyamsterdam.fablab.nl/ Den Haag Caballero Fabriekcabfablab.nl Utrecht
Protospacewww.protospace.nlGroningenfablabgroningen.nl Genttimelab.org
Arnhemfablabarnhem.nl/drupal Leuvenfablab-leuven.be/Leuven Rondreizend
Fablab in een truckfablabtruck.nl/ Media-type: image Media-reference:
03KUprint9 Media-caption: Hoes voor mobiele telefoon, fruitschaal en tas
gemaakt met de 3D-printer bij het Amsterdamse ontwerpbureau Freedom of
Creation.Foto’s Jiri Buller Media-type: image Media-reference: 03KUprint6
Media-caption: Boven: verschillende stadia van het printen van een lamp met
de 3D-printer (links het apparaat) bij het Amsterdamse ontwerpbureau Freedom
of Creation. Foto’s Jiri Büller
------------- volgend deel ------------
Een HTML-bijlage is gescrubt...
URL: <http://reprap.nl/pipermail/reprappers/attachments/20100903/21ef7d0b/attachment-0001.htm>